فرانسیسکا ئەلبانیز، ڕاپۆرتدەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە دۆخی مافەکانی مرۆڤ لە ناوچە داگیرکراوەکانی فەلەستین، ڕایگەیاند کە ئاشکراکردنی بەڵگەی وێنەیی ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز سەبارەت بە کوشتنی کارمەندانی فریاگوزاری لە شاری ڕەفەح لە باشووری غەززە، گێڕانەوەی فەرمی ئیسرائیل پووچەڵ دەکاتەوە و ئاماژەی بەوەدا کە ئەم بەڵگانە "بە ئەنقەست شاردراونەتەوە".
لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵی جەزیرە، ئەلبانیز، ڕاپۆرتدەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕووداوە بەردەوامەکانی كەرتی غەززە بە "جینۆساید" وەسف کرد و جەختی لەوە کردەوە کە سوپای ئیسرائیل بەبێ هیچ کۆنتڕۆڵێکی بەرچاو کوشتنی سیستماتیکی ئەنجام دەدات، ئەمەش لە کاتێکدایە کە بێدەنگییەکی كۆمەلگای نێودەوڵەتی بێدەنگی دایگرتووە.
ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز کلیپێکی ڤیدیۆیی بڵاوکردەوە- کە لە تەلەفۆنی یەکێک لەو فریاکەوتنانە وەرگیراوە کە تەرمەکانیان لە گۆڕێکی بەکۆمەڵدا لە ڕەفەح دۆزرایەوە- کە تێیدا دەردەکەوێت هێزەکانی ئیسرائیل لە کاتی هێرشەکەدا بەتواوی ئۆتۆمبێلەكان دیارن كە ئامبولانس و ئۆتۆمبێلەکانی بەرگری شارستانییانن بەلام هەموویان دەكاتە ئامانج. ئەم ڤیدیۆیە گێڕانەوەی فەرمی ئیسرائیل پووچەڵ دەکاتەوە، کە بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئۆتۆمبێلەکان "بە شێوەیەکی گوماناوی" پێشڕەوییان کردووە.
ئەلبانیز پێی وایە کە ناتوانرێت ئەم تاوانە بە دابڕان لە چوارچێوەی فراوانتری دەستدرێژی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە سەیر بکرێت و جەختی لەوە کردەوە کە ئەوەی لە ٧ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٣ەوە لەوێ ڕوودەدات، یەکسانە بە "جینۆسایدی سیستماتیکی دژی گەلی فەلەستین".
ئەو جەختی لەوە کردەوە کە کوشتنی فریاگوزاری و کارمەندانی فریاگوزاری "لە بۆشاییدا ڕووی نەداوە"، ئاماژەی بەوەشکرد کە تەرمی قوربانییەکان و ئۆتۆمبێلەکانیان بە ئەنقەست بۆ شاردنەوەی بەڵگەکان نێژراون، ئەمەش ئاماژەیە بۆ پلانێکی سیستماتیکی بۆ بە ئامانجگرتنی هاوڵاتیانی مەدەنی.
ئەو ڕاپۆرتێرەی نەتەوە یەکگرتووەکان ئاماژەی بەوەدا کە ئیسرائیل غەززەی کردووە بە ناوچەیەکی جەنگی کراوە بەڕووی یاسا نێودەوڵەتییەکاندا، لە ماوەی ١٦ مانگدا سەدان ڕۆژنامەنووس و کارمەندی چاودێری تەندروستی کوژراون، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ناتوانێت قوربانییەکان بژمێرێت یان لێپرسینەوە لە تاوانباران بکات.
نووسینگەی ڕاگەیاندنی حکومی لە غەززە ڕایگەیاند کە ڤیدیۆکە "بە تەواوی گێڕانەوە چەواشەکارانەكانی ئیسرائیل رەددەكاتەوە"، داوای لێکۆڵینەوەیەکی بەپەلە و سەربەخۆی نێودەوڵەتی دەکات سەبارەت بەو شتەی کە بە "تاوانێکی جەنگی تەواو" وەسفی کردووە.
لە وەڵامی تۆمەتەکانی سوپای ئیسرائیلدا، ڕاپۆرتدەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە دۆخی گەلی فەلەستین لە ناوچە داگیرکراوەکانی فەلەستین وتی: "ناتوانرێت هیچ پاساوێک هەبێت بۆ کوشتنی خەڵک تەنها لەبەر ئەوەی ئۆتۆمبێلەکانیان کە بە ڕوونی بە هێمای فریاگوزاری نیشانە کراون، لە سەربازەکان نزیک بوونەتەوە". ئاماژەی بەوەشکرد، جیهان شاهیدی "كوشتنی سیستماتیکی" ژیانی فەلەستینییەکانە، کە ژیان بە ناوی ئاسایشەوە دەکرێتە ئامانج، ژێرخانی وێران دەکرێت و سیاسەتی برسێتی سەپێنراوە.
یەدیوت ئەهرۆنۆت لە لێدوانێکدا لەسەر ئەو هەژمارە ئیسرائیلییە ڕایگەیاندووە، ئەو گرتە ڤیدیۆییە پێچەوانەی ئەکاونتی سوپای ئیسرائیلە، کە بانگەشەی ئەوە دەکات ئۆتۆمبێلەکان گڵۆپی فریاگوزارییان تێدا نییە و هێزەکانیان لە ئەرکەکەیان ئاگادار نەکراونەتەوە.
ئەلبانیز پێیوابوو کە هەڵسوکەوتی ئیسرائیل نەک هەر گوزارشت لە بێبایەخکردنی ئاشکرایە بۆ یاسا نێودەوڵەتییەکان، بەڵکو "سیاسەتێکی سیستماتیکی شاردنەوەی بەڵگە و ڕێگریکردن لە لێپرسینەوە" نیشان دەدات، ئاماژەی بەوەشکرد، بێدەنگی نێودەوڵەتی لەسەر ئەم تاوانانە هاندەری پێشێلکاری زیاترە.
ئەم لێدوانانە هاوکات بوون لەگەڵ بەڵگەنامەی سکرتێری گشتی فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی کۆمەڵگاکانی خاچی سوور و مانگی سوور، جاگان چاپگاین، سەبارەت بە ڕووداوە هاوشێوەکان، کە جەختی لەوە کردەوە کە "کرێکارانی فریاگوزاری بە شێوەیەکی دڕندانە کوژراون و لە نزیک ئۆتۆمبێلە تەواو تێکشکاوەکانیان نێژراون".
لە چوارچێوەیەکی پەیوەندیداردا، ڕاپۆرتدەری نەتەوە یەکگرتووەکان هێرشی کردە سەر هەڵوێستی ڕۆژئاوایی لە پشتیوانیکردن لە ئیسرائیل و کردەوەکانی سەرکردەکانی ئەوروپا و ئەمریکای بە ڕێگەخۆشکەر بۆ بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل و "فەرشی سووری بۆ هەڵکێشاوە" وەسفکرد نەک پابەندبوون بە یاسا نێودەوڵەتییەکان.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئەولەویەتی ڕۆژئاوا بووەتە "پاراستنی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل نەک فەلەستینییەکان"، ئاماژەی بە ڕەتکردنەوەی وڵاتانی ڕۆژئاوایی لە دادگاییکردنی نەتانیاهۆ سەرەڕای تۆمەتبارکردنی تاوانی جەنگ.
ئەلبانیز هۆشداریدا لەوەی بەردەوامبوونی بێدەنگی نێودەوڵەتی دەبێتە هۆی "شۆڕشێک دژی ئەو ڕژێمانەی کە ئازادییەکان سەرکوت دەکەن"، ئاماژەی بە پەرەسەندنی ناڕەزایەتییە جیهانییەکان دژی سیاسەتە سەرکوتگەرییەکان کرد، کە لە بەرامبەردا بە هەڵمەتی سەرکوتگەرانە بەرەوڕوو دەبنەوە کە قەیرانی مرۆیی و یاسایی گەورەتر دەکەن.
ژمارەی خوێندراو : 100 جار