تەوقی ئابووری و جەنگی گەرووەکان
جیهان لەبەردەم هەڵکشانی گەورەی نرخ و وزەدا

سەپاندنی گەمارۆی خنکێنەر لەسەر بەندەرە ئاوییەکانی ئێران و لە بەرامبەردا داخستنی گەرووی هورمز، ناوچەکە و جیهان دەخاتە نێو پۆلێنێکی نوێی مەترسییە جیۆپۆلیتیکییەکان. 

ئەم دۆخە تەنها ململانێیەکی دووقۆڵی نییە، بەڵکو زەمینلەرزەیەکی بەهێز و توند دەخاتە نێو جومگەکانی ئاسایشی خۆراک و وزەی جیهانی.

بۆ ئێران، بەندەرەکان شا دەمارن؛ داخستنیان بە واتای وەستانی هەناردەی نەوت و پەککەوتنی هاوردەکردنی کاڵا سەرەکییەکان و دەرمان دێت، کە دەبێتە هۆی هەڵاوسانێکی بێوێنە و تێکچوونی سەقامگیری کۆمەڵایەتی.

بۆ جیهانیش، گەرووی هورمز ڕێڕەوی نزیکەی %20ی نەوتی جیهانە. بەردەوامیی داخستنی ئەم گەرووە و هەڕەشەی گەرووی بابولمەندەب، ئەم مەترسییانەی هەیە:

•  بەرزبوونەوەی شێتانەی نرخی نەوت: پێشبینی دەکرێت نرخی بەرمیلێک نەوت ئاستی 150 دۆلار تێپەڕێنێت.
•  پەککەوتنی زنجیرەی دابینکردن: تێچووی گواستنەوە و دڵنیایی چەند هێندە دەبێت، کە ئەمەش نرخی خۆراک و کەلوپەل لە هەموو جیهان بەرز دەکاتەوە.

کارتە بەهێزەکانی ئێران
ئێران لەم ڕووبەڕووبوونەوەیەدا چەند کارتێکی کاریگەری لەدەستدایە:

1.  جوگرافیای سیاسی: کۆنترۆڵکردنی سەربازی بەسەر گەرووی هورمزدا ڕێگەی پێدەدات جوڵەی کەشتیوانی جیهانی پەک بخات.
2.  بریکارە ناوچەییەکان: لە ڕێگەی هاوپەیمانەکانیەوە (وەک حوسییەکان لە یەمەن)، دەتوانێت گەرووی بابولمەندەب و دەریای سوور بکاتە ناوچەی قەدەغەی کەشتیوانی.
3.  جەنگی نائاسایی: بەکارهێنانی درۆن و مینە دەریاییەکان کە تێچوویان کەمە و کاریگەرییان لەسەر تێکدانی بازاڕی وزە زۆرە.

ئەمریکا تا چەند سەرکەوتوو دەبێت؟
سەرکەوتنی ئەمریکا لەم ستراتیژییەدا "ڕێژەییە". ئەگەرچی واشنتۆن دەتوانێت ئابووری ئێران ئیفلیج بکات، بەڵام باجەکەی بۆ واشنتۆن و هاوپەیمانەکانی قورسە.

دروستبوونی قەیرانی وزە و خۆراک دەبێتە هۆی فشارێکی ناوخۆیی توند لە وڵاتانی ڕۆژئاوا و ناڕەزایەتی گەورە لە بازاڕە نێودەوڵەتییەکاندا.

دەرەنجام:

 سەپاندنی گەمارۆ بەسەر بەندەرەکان و داخستنی گەرووەکان، جۆرێکە لە "یاریی سفر". هیچ لایەنێک بە تەواوی براوە نابێت؛ چونکە ئەگەر ئێران تووشی داڕمانی ئابووری بێت، سیستەمی ئاسایشی وزەی جیهانیش تووشی شۆکێکی مێژوویی دەبێت کە ڕەنگە جیهان بەرەو سستبوونێکی ئابووری درێژخایەن ببات.

ژمارەی خوێندراو : 7 جار