لە کاتێکدا پاکستان هەوڵ دەدات دانوستانە چەقبەستووەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران بجوڵێنێت، ئێرانییەکان ئامادەیی زیاتر نیشان دەدەن بۆ گەڕانەوەی جەنگ؛ ئەمەش لەژێر سێبەری پێداگریی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ لەسەر مەرجەکانی کە ئێران بە «زێدەڕۆیی» وەسفیان دەکات.
لەو کاتەی ویلایەتە یەکگرتووەکان باس لە ئەگەری بەستنی خولی دووەمی دانوستانەکان لەگەڵ تاران دەکات، شیکەرەوان دەچنە سەر ئەو باوەڕەی کە تاران لەسەر ئەرزی واقیع خۆی بۆ دەستپێکردنەوەی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لە دژی ئامادە دەکات و هەوڵ دەدات لەمبارەیەوە هەماهەنگی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێیدا بکات.
ڕەنگە ئەو سەردانەی عەباس عەراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران دوێنێ هەینی بۆ ئیسلام ئاباد دەستی پێکرد، ئامانج لێی گواستنەوەی تێڕوانینەکانی ئێران بێت سەبارەت بە هەندێک لەو ناکۆکییانەی ڕێگرن لەبەردەم بەردەوامیی دانوستانەکان، بەڵام هاوکات ئامانجیشی ئەوەیە بەکارهێنانی خاک و ئاسمانی وڵاتانی دراوسێ لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بۆ هەر ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی ئەگەری سنووردار بکات، وەک ئەوەی حەسەن ئەحمەدیان، مامۆستای یاریدەدەر لە زانکۆی تاران ئاماژەی پێ دەدات.
هیچ هیوایەک بە دانوستان نەماوە، وەک ئەحمەدیان لە شیکردنەوەیەکدا بۆ کەناڵی جەزیرە وتی: «ئێران هەر لە خولی یەکەمەوە هیوای بە گەیشتن بە ڕێککەوتن لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ڕێگەی دانوستانەوە نەماوە، و هەستی بەوە کردووە کە دانوستان فشاری زیاتری بۆ دەهێنێت، چونکە ئەمریکییەکان وەک نیشانەی لاوازی مامەڵەی لەگەڵ دەکەن.»
بە بڕوای ئەحمەدیان، تەنانەت ئەو گەمارۆ ئابوورییەی واشنتن باسی دەکات «بە کردەیی جێبەجێ نەکراوە»، بەڵکوو چەترێک بووە بۆ کۆکردنەوەی هێزی سەربازی و ئامادەکاری بۆ هەڵگیرسانەوەی جەنگ دژی ئێران.
بەڵام دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە کە ئێرانییەکان «پلان دادەنێن بۆ پێشکەشکردنی پێشنیازێک کە داواکارییەکانی ئەمریکا جێبەجێ بکات»، لە کاتێکدا ڕۆژنامەی «نیویۆرک تایمز» لە زاری دوو بەرپرسی ئێرانییەوە گواستوویەتییەوە کە عەراقچی «وەڵامێکی نووسراو بۆ پێشنیازەکەی ئەمریکا ڕادەست دەکات.»
هەروەها ماڵپەڕی «ئەکسیۆس» لە زاری بەرپرسانی پاکستانەوە بڵاوی کردەوە کە ئیسلام ئاباد «هەڵسەنگاندن بۆ ئەگەری بەستنی کۆبوونەوەیەکی سێقۆڵی دەکات دوای کۆبوونەوەکانی عەراقچی.» لە لایەکی دیکەوە، کارۆلین لیڤیت، وتەبێژی کۆشکی سپی ڕایگەیاند کە ڕەنگە لەسەر داوای ئێران، دیدارێکی ڕاستەوخۆ لە نێوان عەراقچی و نێردە ئەمریکییەکان (جارید کوشنەر و ستیڤ ویتکۆف) ئەنجام بدرێت.
لەم بەرانبەرەدا، وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند «هیچ پلانێک بۆ ئەنجامدانی گفتوگۆ لە نێوان عەراقچی و نێردە ئەمریکییەکاندا نییە» و وەزیرە ئێرانییەکە پەیامەکان ڕادەست لایەنی پاکستانی دەکات. هەروەها ئیبراهیم عەزیزی، سەرۆکی لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی لە پەرلەمانی ئێران وتی: عەراقچی «هیچ پەیامێکی پەیوەست بە گفتوگۆ ئەتۆمییەکانی پێ نییە.»
محەمەد بەقالی، پەیامنێری جەزیرە لە تاران ئاماژەی بەوە کرد کە ڕەنگە هەڵوێستی ئێران بەرانبەر دانوستانەکان کۆتایی نەبێت و وتی: عەراقچی «گوێ لە پەیامە ئەمریکییەکان دەگرێت لە ڕێگەی پاکستانییەکانەوە و ڕەنگە پەیامی ئێرانیش بگەیەنێت، دوای ئەوە هەڵوێستەکە ڕوون دەبێتەوە.»
ڕەنگە پاکستان پێشنیازی سووککردنی گەمارۆکان یان هەڵگرتنیان بکات بەبێ ئەوەی ڕابگەیەنرێت، بۆ ئەوەی ڕێگا بۆ دانوستانەکان خۆش بکات، بەڵام بەقالی وتی: نازانرێت تاران ئەوە قبووڵ دەکات یان نا، و ئێران «ناگەڕێتەوە بۆ دانوستان ئەگەر ئەمریکییەکان سوور بن لەسەر مەسەلەی دەستبەرداربوون لە هەر جۆرە پیتاندنێکی یۆرانیۆم لەسەر خاکی وڵاتەکەی.»
دەرفەتێک بۆ چارەسەر سەبارەت بە واشنتن، وەک ئەنەس سەبار، پەیامنێری جەزیرە گواستوویەتییەوە، ئەمریکا سەیری ئەم خولە دەکات وەک هەوڵێکی دیکە بۆ دۆزینەوەی ڕێککەوتنێکی گشتگیر لەگەڵ ئێرانییەکان؛ چونکە «ترەمپ درک بەوە دەکات کە هەر ڕێککەوتنێکی کاتی تەنانەت لەناو تەیاری (ماگا)ی لایەنگریدا جێگەی قبووڵ نابێت، بۆیە هەوڵ دەدات زۆرترین دەستکەوت بەدەستبهێنێت و کێشەی نییە ئەگەر دانوستانەکان درێژەش بکێشن.»
لەنێوان ئەم لێدوانە دژبەیەکانەدا، ڕۆژنامەی «واشنتن پۆست» لە زاری بەرپرسانەوە بڵاوی کردەوە کە هەریەک لە ویتکۆف و کوشنەر «زیاتر مەیلیان بۆ ئەوە هەیە ئامانجەکانی ئیسرائیل بخەنە ناو هەڵوێستی دانوستانەکانەوە.»
موختار حەداد، سەرنووسەری ڕۆژنامەی «ئەلوەفاق»ی ئێرانی بەدووری دەزانێت عەراقچی لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئیسلام ئاباد گفتوگۆ لەگەڵ ئەمریکییەکان بکات و پێی وایە «ڕەنگە تێڕوانینێک بخاتە ڕوو بۆ چارەسەرکردنی هەندێک لە گرێکوێرە سەرەکییەکانی ناو دانوستانەکان.»
حەداد بە جەزیرەی ڕاگەیاند، گرنگترین شت ئەوەیە کە ئێران ڕاهاتووە بەوەی ئەمریکا لە هەڵوێستەکانی پاشەکشە بکات و دەزانێت کەوا «ئەو وڵاتە جدی نییە و بە هاوکاری ئیسرائیل خۆی بۆ خولێکی نوێی جەنگ ئامادە دەکات.»
حسێن ڕوویوەران، شیکەرەوەی سیاسی ئێرانی هەمان شتی پشتڕاستکردەوە و وتی: دیداری عەراقچی لەگەڵ نێردە ئەمریکییەکان پێویستی بە مۆڵەتی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی هەیە، کە تا ئێستا ڕانەگەیەنراوە.
بە بڕوای ئیبراهیم فەریحات، مامۆستای ململانێ نێودەوڵەتییەکان، کێشەی ئێستا ئەوەیە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان «زۆربەی کارتەکانی فشاری لە دژی تاران بەکارهێناوە و لە ئێستادا ڕووبەڕووی کێشە بووەتەوە لە دۆزینەوەی فشاری زیاتر.»
فەریحات پێی وایە هەڕەشەی جەنگ «ئیتر بۆ ئێران سوودی نییە دوای ئەوەی سنووری هێزی ئەمریکای ناسی»، هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە هەڕەشەکردن بە هێز «باشتر بوو لە بەکارهێنانی»، و ترەمپ «هەڵەی کرد کاتێک بڕیاری هەڵگیرساندنی جەنگی دا.»
بە وتەی فەریحات، تەنانەت کارتی گەمارۆش «ئێران ناچار بە خۆبەدەستەوەدان ناکات»، و ئاماژەی بەوە کرد کە «کۆبا سەرەڕای گەمارۆی ٦٤ ساڵەی ئەمریکا، خۆی بەدەستەوە نەداوە.» تاران ڕایگەیاندووە کە ٢٦ تانکەری نەوت گەمارۆی ئەمریکایان تێپەڕاندووە و گەیشتوونەتە شوێنی مەبەست لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا، ئەمەش واتای ئەوەیە گەمارۆکان ئێرانییەکان ناچار ناکات مەرجەکانی ترەمپ قبووڵ بکەن.
بە پێچەوانەی ئەمانەوە، جەیمس پاتەرسۆن، دیپلۆماتکاری پێشووی ئەمریکا پێی وایە چارەسەری خێرا «بووەتە کارێکی گونجاو، چونکە ئیدارەی ترەمپ هەست دەکات دەرفەتی سەرکەوتنی دانوستانەکان تا ئاستێکی زۆر گەیشتووە.» پاتەرسۆن دەڵێت گەمارۆی دەریایی «کاریگەر و سەرلێشێوێنەر بووە، بۆیە دەکرێت بگەینە ڕێککەوتن لەسەر هەموو پرسە جێگەی ناکۆکییەکان، لەوانە دۆسیەی ئەتۆمی، کردنەوەی گەرووی هورمز و دابینکردنی دارایی بۆ هاوپەیمانەکانی ئێران لە ناوچەکەدا.»

ژمارەی خوێندراو : 79 جار